Corvus simgesi
Corvus · TYT Kimya

Karışımlar

Karışımlar, iki veya daha fazla saf maddenin fiziksel yollarla bir araya gelmesiyle oluşur ve homojen (çözelti) veya heterojen (süspansiyon, emülsiyon, aerosol, koloit) olarak sınıflandırılır. Derişim, kütlece/hacimce yüzde ve ppm ile ifade edilir; bu derişim, çözeltinin buhar basıncı, donma noktası, kaynama noktası ve osmotik basınç gibi koligatif özelliklerini belirler. Karışımları bileşenlerine ayırmak için eleme, süzme, ayırma hunisi, damıtma, kristallendirme gibi fiziksel yöntemler kullanılır.

1. Karışımların Sınıflandırılması

Karışımlar, homojen ve heterojen olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Bu ayrım, karışımın her noktasında aynı özellikleri gösterip göstermemesine dayanır.

Homojen Karışımlar (Çözeltiler):

Heterojen Karışımlar:

2. Derişim Hesaplamaları

Bir çözeltide çözünen madde miktarının ne kadar olduğunu ifade etmek için derişim kavramı kullanılır. TYT'de en çok kütlece yüzde, hacimce yüzde ve ppm (milyonda bir kısım) derişimleri sorulur.

Formül

Kütlece Yüzde (%) = (Çözünenin Kütlesi / Çözeltinin Toplam Kütlesi) × 100

Formül

Hacimce Yüzde (%) = (Çözünenin Hacmi / Çözeltinin Toplam Hacmi) × 100

Formül

ppm (Kütlece) = (Çözünenin Kütlesi / Çözeltinin Toplam Kütlesi) × 10⁶

Örnek

Soru: 40 gram şeker ve 160 gram su ile hazırlanan çözeltinin kütlece yüzde derişimi kaçtır?

Çözüm:

1. Adım: Çözeltinin toplam kütlesini bul. 40 g + 160 g = 200 g.

2. Adım: Formülü uygula. Kütlece % = (40 / 200) × 100 = %20.

Örnek

Soru: 500 gramlık bir su numunesinde 2 mg arsenik (As) bulunuyor. Arsenik derişimi kaç ppm'dir?

Çözüm:

1. Adım: Birimleri aynı yap. 500 g = 500.000 mg.

2. Adım: Formülü uygula. ppm = (2 mg / 500.000 mg) × 10⁶ = (2/500.000) × 1.000.000 = 4 ppm.

Not

Derişim hesaplamalarında en sık yapılan hata, çözelti toplam kütlesini yanlış bulmaktır. Çözelti kütlesi, çözünen ve çözücünün kütleleri toplamıdır. Suya şeker atıldığında hacim değişebilir ama kütle korunur.

3. Koligatif Özellikler

Koligatif özellikler, çözeltideki çözünen tanecik sayısına (derişime) bağlı olan, çözünenin cinsine bağlı olmayan özelliklerdir. Çözünenin uçucu olmaması koşuluyla tüm çözeltilere uygulanır.

Başlıca Koligatif Özellikler:

Not

TYT'de koligatif özelliklerle ilgili sorularda şu ilişkiyi unutma: Çözeltinin derişimi arttıkça (yani çözünen tanecik sayısı arttıkça) donma noktası alçalması ve kaynama noktası yükselmesi de artar. Bu, çözünenin iyonik ya da kovalent olmasına göre değişir. Örneğin, 1 mol NaCl (iyonik) suda 2 mol iyon oluşturduğu için, 1 mol şeker (kovalent) gibi moleküler çözünene göre etkisi yaklaşık 2 kat daha fazladır.

4. Karışımları Ayırma Yöntemleri

Karışımlar fiziksel yollarla oluştuğu için, bileşenlerine de fiziksel yöntemlerle ayrılır. Her yöntem, maddeler arasındaki bir fiziksel özellik farkına dayanır.

Başlıca Ayırma Yöntemleri:

Örnek

Soru: Tuz ve kum karışımını nasıl ayırırsın?

Çözüm:

1. Adım: Karışıma su ekle. Tuz suda çözünür, kum çözünmez. Tuzlu su ve kumdan oluşan bir süspansiyon elde edilir.

2. Adım: Karışımı süz. Katı faz (kum) süzgeçte kalır.

3. Adım: Süzüntü olan tuzlu suyu buharlaştır veya kristallendirme yap. Su buharlaşınca geriye saf tuz kalır.

Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; resmî bir ders kitabı ya da kaynak değildir. Bir hata görürsen bize yaz.

Corvus

Bu konudan test çöz

Corvus’ta Karışımlar konusunun testlerini çöz, yanlışlarını tekrar et ve ilerlemeni takip et.

TYT Kimya konuları

Corvus bağımsız bir uygulamadır; ÖSYM ve Millî Eğitim Bakanlığı ile bir bağı yoktur. Sınav adları yalnız hangi sınava hazırlanıldığını belirtmek için kullanılır.