Corvus simgesi
Corvus · LGS Matematik

Eşitsizlikler

Eşitsizlikler, iki ifadenin birbirinden büyük, küçük, büyük eşit veya küçük eşit olduğu durumları ifade eder. Birinci dereceden bir bilinmeyenli eşitsizlikler, denklem çözümüne benzer şekilde çözülür ancak eşitsizlik yönü, bilinmeyenin katsayısı negatifse değişir. Çözüm kümesi, sayı doğrusu üzerinde gösterilerek görselleştirilir.

1. Eşitsizlik Nedir ve Semboller

Eşitsizlik, iki sayı veya cebirsel ifadenin karşılaştırılmasını sağlayan bir matematiksel ilişkidir. Denklemlerde kullandığımız eşittir (=) işaretinin yerine, büyüklük-küçüklük ilişkisini belirten semboller kullanılır.

Temel Eşitsizlik Sembolleri:

Örneğin, 5 < 7 ifadesi "5 küçüktür 7" anlamına gelir ve doğrudur. x > 3 ifadesi ise x değişkeninin 3'ten büyük olduğu tüm sayıları temsil eder.

2. Birinci Dereceden Bir Bilinmeyenli Eşitsizlikler

İçinde yalnızca bir bilinmeyen (genellikle x) bulunan ve bu bilinmeyenin kuvvetinin 1 olduğu eşitsizliklerdir. Günlük hayatta birçok durumu modellemek için kullanılırlar.

Örnek

Soru: "Bir sınıftaki öğrenci sayısı 30'dan fazladır." ifadesini eşitsizlik olarak yazınız.

Çözüm: Bilinmeyen öğrenci sayısına x diyelim. "30'dan fazla" ifadesi "30'dan büyük" demektir. O halde eşitsizlik: x > 30 şeklinde yazılır.

Örnek

Soru: "Bir kutudaki kalem sayısı 12'den az değildir." ifadesini eşitsizlik olarak yazınız.

Çözüm: Bilinmeyen kalem sayısına k diyelim. "12'den az değildir" ifadesi "12'ye eşit veya 12'den büyük" anlamına gelir. O halde eşitsizlik: k ≥ 12 şeklinde yazılır.

3. Eşitsizliklerin Sayı Doğrusunda Gösterilmesi

Sayı doğrusunda gösterme kuralları:

Örnek

Soru: x ≤ 4 eşitsizliğini sayı doğrusunda gösteriniz.

Çözüm: 4 sayısı çözüme dahil olduğu (≤) için 4'ün üzerine dolu daire (•) konur. x, 4'ten küçük veya eşit olduğu için, çözüm kümesi 4'ten sola doğru uzanır. Sayı doğrusunda 4 noktası dolu, ve bu noktadan sola doğru bir ok çizilir.

Örnek

Soru: x > -2 eşitsizliğini sayı doğrusunda gösteriniz.

Çözüm: -2 sayısı çözüme dahil olmadığı (>) için -2'nin üzerine boş daire (○) konur. x, -2'den büyük olduğu için, çözüm kümesi -2'den sağa doğru uzanır. Sayı doğrusunda -2 noktası boş, ve bu noktadan sağa doğru bir ok çizilir.

4. Eşitsizliklerin Çözümü

Bir eşitsizliği çözmek, bilinmeyeni eşitsizliğin bir tarafında yalnız bırakmak demektir. Çözüm kuralları denklem çözümüne çok benzer, ancak çok önemli bir fark vardır.

Eşitsizlik Çözme Kuralları:

Formül

Eğer a < b ise ve c < 0 (negatif) ise, a·c > b·c olur.

Örnek

Soru: 3x - 5 < 10 eşitsizliğini çözünüz ve sayı doğrusunda gösteriniz.

Çözüm: İlk olarak, sabit terimi diğer tarafa atalım. Her iki tarafa 5 ekleyelim: 3x - 5 + 5 < 10 + 5 → 3x < 15. Şimdi, her iki tarafı x'in katsayısı olan pozitif 3'e bölelim: 3x / 3 < 15 / 3 → x < 5. Çözüm kümesi: x, 5'ten küçük tüm sayılardır. Sayı doğrusunda 5 boş daire, sola doğru ok.

Örnek

Soru: -2x + 4 ≥ 8 eşitsizliğini çözünüz ve sayı doğrusunda gösteriniz.

Çözüm: İlk olarak, sabit terimi diğer tarafa atalım. Her iki taraftan 4 çıkaralım: -2x + 4 - 4 ≥ 8 - 4 → -2x ≥ 4. Şimdi, her iki tarafı x'in katsayısı olan negatif 2'ye bölelim. Negatif sayıya böldüğümüz için eşitsizlik yönü DEĞİŞECEK: (-2x) / (-2) ≤ 4 / (-2) → x ≤ -2. Çözüm kümesi: x, -2'ye eşit veya -2'den küçük tüm sayılardır. Sayı doğrusunda -2 dolu daire, sola doğru ok.

Not

Eşitsizlik çözümündeki en kritik ve en sık hata yapılan nokta, eşitsizliğin her iki tarafını negatif bir sayı ile çarparken veya bölerken yönü değiştirmemektir. Her negatif işlemde mutlaka '<' işareti '>'ye, '≤' işareti '≥'ye dönüşür. Bunu kontrol etmek için basit bir sayı deneyebilirsin: 2 < 3 doğrudur. Her iki tarafı -1 ile çarparsak -2 ve -3 olur. Burada -2, -3'ten BÜYÜKTÜR. Yani -2 > -3 olur. İşte bu yüzden eşitsizlik yönü değişti.

Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; resmî bir ders kitabı ya da kaynak değildir. Bir hata görürsen bize yaz.

Corvus

Bu konudan test çöz

Corvus’ta Eşitsizlikler konusunun testlerini çöz, yanlışlarını tekrar et ve ilerlemeni takip et.

LGS Matematik konuları

Corvus bağımsız bir uygulamadır; ÖSYM ve Millî Eğitim Bakanlığı ile bir bağı yoktur. Sınav adları yalnız hangi sınava hazırlanıldığını belirtmek için kullanılır.