Bağlaçlar ve bağlayıcılar, cümleleri ve fikirleri birbirine bağlayan sözcüklerdir. Bu anlatımda, YDS'de en sık çıkan bağlaç türlerini (zıtlık, neden-sonuç, amaç, koşul, zaman) ve ikili bağlaçları öğreneceksin. Ayrıca, bağlaçların edatlardan farkını ve paralel yapı kuralını göreceksin.
1. Bağlaçların (Conjunctions) Temel İşlevi
Bağlaçlar, iki cümleyi, kelimeyi veya cümleciği birbirine bağlayan sözcüklerdir. İki temel gruba ayrılırlar: 'Coordinating Conjunctions' (eşdüzey bağlaçlar) ve 'Subordinating Conjunctions' (yan cümlecik bağlaçları). YDS'de daha çok yan cümlecik bağlaçları ve bağlayıcı zarflar (Connectors/Transition Words) önemlidir.
2. Anlamlarına Göre Bağlaç Türleri ve Kullanımları
Başlıca bağlaç türleri ve örnekleri şunlardır:
- Zıtlık (Contrast): although, though, even though, while, whereas.
- Neden-Sonuç (Cause-Effect): because, since, as, so, therefore, thus, consequently, as a result.
- Amaç (Purpose): so that, in order that, in order to, so as to.
- Koşul (Condition): if, unless, provided that, as long as, in case.
- Zaman (Time): when, while, as, after, before, until, since, as soon as, by the time.
Bu bağlaçların kullanımında dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, yapısal farklılıklardır. Örneğin, 'although' bir bağlaçtır ve ardından tam bir cümle gelir. 'Despite' ise bir edattır ve ardından isim, zamir veya -ing formu gelir. 'However', 'nevertheless' ve 'on the other hand' ise bağlaç değil, bağlaçsal zarflardır (conjunctive adverbs). Bunlar iki bağımsız cümleyi birbirine bağlarken noktalı virgül (;) veya nokta (.) ile ayrılırlar.
Soru: Aşağıdaki cümlelerden hangisinde boşluğa 'although' gelmelidir? 1) He failed the exam _____ studying very hard. 2) _____ he studied very hard, he failed the exam. Çözüm: 'studying very hard' bir cümle değil, '-ing' formunda bir yapıdır. İlk cümlede 'despite' kullanılır. İkinci cümlede ise 'he studied very hard' tam bir cümledir. Bu nedenle boşluğa bağlaç olan 'Although' gelmelidir.
3. Bağlaç vs. Edat: Although / Despite, Because / Because of
Bağlaçlar ve edatlar arasındaki temel fark şudur:
- Bağlaç (Conjunction): Ardından ÖZNE + YÜKLEM içeren tam bir cümle gelir. (e.g., because he was tired, although it rained).
- Edat (Preposition): Ardından bir İSİM, ZAMİR veya -İNG formu (gerund) gelir. (e.g., because of the rain, despite his illness).
Although / Even though / Though + Subject + Verb + ...
Despite / In spite of + Noun / Pronoun / -ing form
Soru: '_____ the bad weather, we decided to go for a walk.' Boşluğa ne gelmelidir? Çözüm: 'the bad weather' bir isim tamlamasıdır (Noun Phrase). Bir isimden önce edat kullanılır. Bu nedenle doğru cevap 'Despite' veya 'In spite of' olacaktır. 'Although' kullanılmaz, çünkü ardından 'the bad weather was bad' gibi bir cümle gelmesi gerekirdi.
4. İkili Bağlaçlar (Correlative Conjunctions) ve Paralel Yapı
İkili bağlaçlar, cümlede iki öğeyi bağlarken birlikte kullanılan bağlaç çiftleridir. YDS'de bu bağlaçların kullanımında 'paralel yapı' (parallel structure) aranır. Yani bağlanan iki öğenin gramer yapısı aynı olmalıdır (ikisi de isim, ikisi de sıfat, ikisi de -ing form, vs.).
En yaygın ikili bağlaçlar:
- both...and... (hem... hem de...)
- either...or... (ya... ya da...)
- neither...nor... (ne... ne de...)
- not only...but also... (sadece... değil, aynı zamanda...)
Not only + [Yapı 1] + but also + [Yapı 2] (Yapı 1 ve Yapı 2 aynı gramer formunda olmalıdır.)
Soru: 'She is not only intelligent _____ hardworking.' Boşluğa ne gelir ve 'hardworking' ile paralel olan yapı nedir? Çözüm: Boşluğa 'but also' gelir. 'Not only'den sonraki yapı 'intelligent' (sıfat). 'But also'den sonraki yapı da 'hardworking' (sıfat) olmalıdır. Cümle paralel yapıya uygundur: 'She is not only intelligent but also hardworking.' Eğer 'intelligent' yerine 'an intelligent person' gibi bir isim tamlaması gelseydi, 'but also'den sonra da 'a hardworking person' gibi bir isim tamlaması gelmeliydi.
'So that' ve 'in order that' amaç bağlaçlarından sonra herhangi bir fiil çekimi gelebilir; modal fiil (can, could, will, would) kullanımı bir seçenektir, zorunlu değildir. Önemli olan, özne farklıysa 'so that' veya 'in order that' kullanmaktır. Öznenin aynı olduğu durumlarda 'in order to' veya 'so as to' daha yaygındır.
Sınavda en sık yapılan hatalardan biri, 'because' (bağlaç) ile 'because of' (edat) karıştırmaktır. Cümle mi var, isim mi? Buna bak. Bir diğer sık hata, bağlaçsal zarflar (however, nevertheless) kullanılırken noktalama işaretlerine dikkat etmemektir. Örneğin: 'He studied hard; however, he failed.' veya 'He studied hard. However, he failed.'
Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; resmî bir ders kitabı ya da kaynak değildir. Bir hata görürsen bize yaz.
