İngilizcede fiillerin isim hali olan -ing (gerund) ve 'to' ile kullanılan mastar (infinitive) yapıları, bazı fiil ve sıfatlardan sonra zorunlu olarak gelir. Bu kullanımlar kalıplaşmıştır ve anlam farkları yaratabilir. Ayrıca, perfect (to have done) ve edilgen (to be done, being done) mastar biçimleri de zaman ve çatı açısından önemlidir.
1. İsim-Fiil (-ing / Gerund) ve Mastar (to-infinitive) Nedir?
Bir fiilin cümlede isim gibi kullanılması için iki temel yapı vardır: '-ing' eki alarak (gerund) veya başına 'to' getirilerek (infinitive). 'Swimming is fun.' (Yüzmek eğlencelidir.) cümlesinde 'swimming' gerund, 'I want to swim.' (Yüzmek istiyorum.) cümlesinde 'to swim' infinitive'dir. Hangi yapının kullanılacağı, kendisinden önce gelen ana fiile veya sıfata bağlıdır.
2. Sadece -ing (Gerund) Alan Fiiller ve İfadeler
Aşağıdaki fiillerden sonra gelen fiil mutlaka -ing alır:
- admit (kabul etmek), avoid (kaçınmak), consider (düşünmek), deny (inkar etmek), enjoy (zevk almak), finish (bitirmek), imagine (hayal etmek), miss (özlemek/kaçırmak), postpone (ertelemek), practice (pratik yapmak), risk (riske atmak), suggest (önermek).
- keep (on) (sürdürmek), give up (bırakmak), put off (ertelemek), can't help doing (-mekten kendini alamamak).
- preposition (edat) + -ing: 'He is interested in learning English.' (İngilizce öğrenmekle ilgileniyor.) 'She left without saying goodbye.' (Elveda demeden ayrıldı.)
Soru: She admitted ______ (make) the mistake. Çözüm: 'Admit' fiili -ing alan fiillerdendir. Bu nedenle fiil 'making' olur. Cümle: She admitted making the mistake. (Hatayı yaptığını kabul etti.)
3. Sadece to-infinitive Alan Fiiller ve Sıfatlar
Aşağıdaki fiil ve yapılardan sonra gelen fiil mutlaka 'to' ile mastar olur:
- Fiiller: afford (gücü yetmek), agree (anlaşmak), appear (görünmek), arrange (ayarlamak), decide (karar vermek), demand (talep etmek), expect (ummak), hope (umut etmek), learn (öğrenmek), manage (başarmak), offer (teklif etmek), plan (planlamak), promise (söz vermek), refuse (reddetmek), seem (görünmek), want (istemek), wish (dilemek).
- Sıfatlar: 'be' fiili ile: be able to (yapabilmek), be allowed to (izinli olmak), be likely to (muhtemelen yapmak).
- It + sıfat + to-infinitive: 'It is important to study regularly.' (Düzenli çalışmak önemlidir.) Bu yapıdaki sıfatlardan (important, necessary, easy, difficult) sonra mastar gelir.
Soru: He managed ______ (finish) the project on time. Çözüm: 'Manage' fiili to-infinitive alan fiillerdendir. Bu nedenle fiil 'to finish' olur. Cümle: He managed to finish the project on time. (Projeyi zamanında bitirmeyi başardı.)
4. Hem -ing Hem de to-infinitive Alan, Anlamı Değişen Fiiller
Bazı fiiller her iki yapıyı da alabilir, ancak anlam farkı oluşur:
- remember: remember to do (yapmayı hatırlamak - gelecek), remember doing (yaptığını hatırlamak - geçmiş)
- forget: forget to do (yapmayı unutmak), forget doing (yaptığını unutmak)
- try: try to do (yapmaya çalışmak - çaba), try doing (denemek - test etmek)
- stop: stop to do (yapmak için durmak), stop doing (yapmayı bırakmak)
- regret: regret to do (üzülerek söylemek - genellikle kötü haber vermek), regret doing (yaptığına pişman olmak - geçmiş)
Sınavlarda 'remember/forget/regret' fiillerinde zaman ipucu çok önemlidir. Cümlede geçmişe dair bir işaret (yesterday, last year) varsa -ing, geleceğe dair (don't forget to...) varsa to-infinitive kullanılma olasılığı yüksektir. 'Regret to do' ise çoğunlukla 'regret to say/inform/tell' gibi kalıplarla, üzülerek bir şeyi bildirmek anlamında kullanılır.
5. Perfect ve Edilgen Mastar Biçimleri
Mastar yapıları da zaman (perfect) ve çatı (passive) açısından çekimlenebilir. Bu yapılar, ana cümlendeki zamanla mastar eyleminin zamanı arasındaki ilişkiyi gösterir.
Perfect Infinitive (to have done): Mastar eylemi, ana cümledeki eylemden önce gerçekleşmişse kullanılır. 'She seems to have left.' (O gitmiş görünüyor.) Burada 'gitme' eylemi, 'görünme' eyleminden önce olmuştur.
Passive Infinitive (to be done / to have been done): Mastar eyleminin özneye yapıldığı (edilgen) durumlarda kullanılır. 'The work needs to be finished.' (İşin bitirilmesi gerekiyor.) Perfect passive (to have been done) ise geçmişte tamamlanmış bir edilgen eylemi anlatır: 'He is proud to have been chosen.' (Seçilmiş olmaktan gurur duyuyor.)
Passive Gerund (being done) ve Perfect Passive Gerund (having been done): -ing yapısının edilgen halleridir. Bir edattan sonra veya fiilin nesnesi olarak kullanılır. 'I don't like being criticized.' (Eleştirilmekten hoşlanmam.) Perfect passive gerund (having been done) geçmişte tamamlanmış bir edilgen eylemi anlatır: 'After having been informed, she took action.' (Bilgilendirildikten sonra, harekete geçti.)
Soru: He claimed ______ (see) the accident. Çözüm: 'Claim' (iddia etmek) fiili to-infinitive alır. Ancak, 'iddia etme' eylemi şimdiki zamanda, 'görme' eylemi ise ondan önce (geçmişte) gerçekleşmiştir. Bu nedenle perfect infinitive 'to have seen' kullanılır. Cümle: He claimed to have seen the accident. (Kazayı gördüğünü iddia etti.)
Perfect mastar (to have done) ve perfect gerund (having done) yapıları sınavlarda sıkça karıştırılır. Temel fark: 'to have done' genellikle bir fiilden (seem, claim, appear) sonra, 'having done' ise bir edattan (after, despite) sonra veya cümlenin öznesi olarak kullanılır.
Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; resmî bir ders kitabı ya da kaynak değildir. Bir hata görürsen bize yaz.
