Corvus simgesi
Corvus · KPSS Matematik

Katı Cisimler

Katı cisimler, üç boyutlu geometrik şekillerdir. KPSS'de küp, dikdörtgenler prizması, silindir, koni, piramit ve kürenin alan ve hacim formülleri sorulur. Temel formülleri bilmek ve cisimleri doğru tanımak, soruları çözmek için yeterlidir.

1. Katı Cisim Nedir?

Katı cisimler, üç boyutlu (en, boy, yükseklik) kapalı geometrik şekillerdir. Her katı cismin bir hacmi (içine alabileceği madde miktarı) ve bir yüzey alanı (dış yüzeyinin kapladığı alan) vardır. KPSS'de en çok karşılaşılan katı cisimler küp, dikdörtgenler prizması, silindir, koni, piramit ve küredir.

2. Dikdörtgenler Prizması ve Küp

Dikdörtgenler Prizması:

Küp:

Örnek

Soru: Ayrıt uzunlukları 3 cm, 4 cm ve 5 cm olan bir dikdörtgenler prizmasının hacmi ve yüzey alanı kaç cm³ ve cm²'dir? Çözüm: Hacim = a·b·h = 3·4·5 = 60 cm³. Yüzey Alanı = 2×(3·4 + 3·5 + 4·5) = 2×(12+15+20) = 2×47 = 94 cm².

3. Dik Dairesel Silindir

Tabanı daire olan bir prizmadır. Taban yarıçapı r, yüksekliği h olmak üzere:

Temel Bağıntılar:

Örnek

Soru: Taban yarıçapı 2 cm, yüksekliği 10 cm olan bir silindirin hacmi kaç π cm³'tür? Çözüm: Hacim = π·r²·h = π·2²·10 = π·4·10 = 40π cm³.

4. Dik Dairesel Koni

Tepesi nokta, tabanı daire olan bir cisimdir. Taban yarıçapı r, yüksekliği h ve yanal ayrıt uzunluğu (ana doğru) l olmak üzere Pisagor bağıntısından l² = r² + h²'dir.

Temel Bağıntılar:

Örnek

Soru: Taban yarıçapı 3 cm, yüksekliği 4 cm olan bir dik koninin hacmi kaç π cm³'tür? Çözüm: Önce l'yi bulalım: l² = r² + h² = 3² + 4² = 9+16=25 → l=5 cm. Hacim = (1/3)·π·r²·h = (1/3)·π·9·4 = (1/3)·π·36 = 12π cm³.

5. Kare Piramit

Tabanı kare, yan yüzleri eş ikizkenar üçgenlerden oluşan bir piramittir. Taban ayrıtı a, piramidin yüksekliği h, bir yan yüzün yüksekliği (apotem) k olur.

Temel Bağıntılar:

Örnek

Soru: Taban ayrıtı 6 cm ve yüksekliği 8 cm olan bir kare piramidin hacmi kaç cm³'tür? Çözüm: Hacim = (1/3)·a²·h = (1/3)·6²·8 = (1/3)·36·8 = (1/3)·288 = 96 cm³.

Not

KPSS'de piramit sorularında genellikle taban alanı ve yükseklik verilir. Hacim formülünde (1/3) çarpanını unutma! Konide de aynı (1/3) çarpanı vardır; ikisi de tabanı daralan bir noktaya giden cisimlerdir.

6. Küre

Merkezden eşit uzaklıktaki noktaların oluşturduğu mükemmel yuvarlak cisimdir. Yarıçapı r olmak üzere:

Formül

Hacim = (4/3)·π·r³

Formül

Yüzey Alanı = 4·π·r²

Örnek

Soru: Yarıçapı 6 cm olan bir kürenin hacmi kaç π cm³'tür? Çözüm: Hacim = (4/3)·π·r³ = (4/3)·π·6³ = (4/3)·π·216 = 4·π·72 = 288π cm³.

Not

Sınavda katı cisim sorularını çözerken dikkat etmen gerekenler: 1) Soruda verilen tüm ölçüleri aynı birime çevir (cm, m). 2) Hacim birimi cm³, m³ gibi küplüdür; alan birimi cm², m² gibi karelidir. 3) Formüllerdeki sabitleri (π, 1/3, 4/3) doğru kullan. 4) Koni ve piramitte yükseklik (h) ile yanal ayrıt (l veya k) birbirinden farklıdır, karıştırma.

Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; resmî bir ders kitabı ya da kaynak değildir. Bir hata görürsen bize yaz.

Corvus

Bu konudan test çöz

Corvus’ta Katı Cisimler konusunun testlerini çöz, yanlışlarını tekrar et ve ilerlemeni takip et.

KPSS Matematik konuları

Corvus bağımsız bir uygulamadır; ÖSYM ve Millî Eğitim Bakanlığı ile bir bağı yoktur. Sınav adları yalnız hangi sınava hazırlanıldığını belirtmek için kullanılır.