Corvus simgesi
Corvus · KPSS Matematik

Üslü Sayılar

Üslü sayılar, bir sayının kendisiyle kaç kez çarpılacağını gösteren matematiksel ifadelerdir. Bu konuda üslü ifadelerle çarpma, bölme, üssün üssü ve negatif üs gibi temel işlem kurallarını öğreneceksin. Ayrıca üslü sayıları karşılaştırma ve basit denklemleri çözme becerisi kazanacaksın.

1. Üslü Sayı Nedir?

Bir sayının kendisiyle tekrarlı çarpımını kısaca ifade etmek için üslü sayılar kullanılır. Örneğin, 2 × 2 × 2 çarpımını 2³ şeklinde yazarız. Burada 2 taban, 3 ise üs (kuvvet) olarak adlandırılır. Üs, tabanın kaç kez çarpılacağını belirtir.

Üslü Sayıların Temel Özellikleri:

2. Üslü Sayılarda Temel İşlem Kuralları

Çarpma Kuralı: Tabanları aynı olan üslü sayılar çarpılırken üsler toplanır.

Bölme Kuralı: Tabanları aynı olan üslü sayılar bölünürken üsler çıkarılır.

Üssün Üssü Kuralı: Bir üslü sayının tekrar üssü alınırken üsler çarpılır.

Negatif Üs Kuralı: Bir üslü sayının negatif üssü, o sayının pozitif üssünün çarpmaya göre tersidir.

Formül

Çarpımın ve Bölümün Kuvveti:

(a × b)ⁿ = aⁿ × bⁿ

(a / b)ⁿ = aⁿ / bⁿ (b ≠ 0)

3. Üslü Sayıları Karşılaştırma

Üslü sayıları karşılaştırırken önce tabanları veya üsleri eşitlemeye çalışırız. Tabanlar aynıysa üssü büyük olan daha büyüktür. Üsler aynıysa tabanı büyük olan daha büyüktür. Eğer ikisi de farklıysa, sayıları ya aynı tabana ya da aynı üsse getirerek karşılaştırma yaparız.

Örnek

Soru: 2⁶, 4³ ve 8² sayılarını küçükten büyüğe sıralayınız.

Çözüm: Tabanları 2'nin kuvveti şeklinde yazalım.

2⁶ zaten hazır.

4³ = (2²)³ = 2⁶

8² = (2³)² = 2⁶

Görüldüğü gibi üç sayı da 2⁶'ya eşittir. Yani 2⁶ = 4³ = 8².

Örnek

Soru: 3⁴, 9² ve 27 sayılarını küçükten büyüğe sıralayınız.

Çözüm: Tabanları 3 olacak şekilde yazalım.

3⁴ zaten hazır.

9² = (3²)² = 3⁴

27 = 3³

Şimdi üsleri karşılaştıralım: 3³ < 3⁴. O halde sıralama 27 < 3⁴ = 9² şeklindedir.

4. Basit Üslü Denklemler

Üslü denklemlerde bilinmeyen genellikle üstte veya tabandadır. Çözmek için tabanları veya üsleri eşitleyerek bilinmeyeni buluruz.

Örnek

Soru: 2ˣ⁻¹ = 8 denklemini sağlayan x değeri kaçtır?

Çözüm: Önce sağ tarafı 2'nin kuvveti şeklinde yazalım. 8 = 2³.

Denklem 2ˣ⁻¹ = 2³ haline gelir.

Tabanlar eşit olduğundan üsler de eşit olmalıdır: x − 1 = 3.

Buradan x = 4 bulunur.

Örnek

Soru: 9ˣ = 27 olduğuna göre x kaçtır?

Çözüm: Tabanları aynı yapalım. 9 = 3² ve 27 = 3³.

(3²)ˣ = 3³ → 3²ˣ = 3³.

Tabanlar eşit, üsleri eşitleyelim: 2x = 3.

Buradan x = 3/2 bulunur.

Not

Sık yapılan bir hata, çarpma kuralını tabanları farklı olan sayılara uygulamaktır. Örneğin, 2³ × 3² işleminde üsler toplanmaz. Çarpma kuralı yalnızca tabanlar aynı olduğunda geçerlidir. Bu durumda sayılar normal çarpılır: 8 × 9 = 72.

Not

Sınavlarda üslü sayı sorularını çözerken, verilen sayıları asal çarpanlarına ayırarak (genellikle 2, 3, 5 gibi) aynı tabana getirmek en etkili yoldur. Bu, karşılaştırma ve denklem çözme işlemlerini büyük ölçüde kolaylaştırır.

Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; resmî bir ders kitabı ya da kaynak değildir. Bir hata görürsen bize yaz.

Corvus

Bu konudan test çöz

Corvus’ta Üslü Sayılar konusunun testlerini çöz, yanlışlarını tekrar et ve ilerlemeni takip et.

KPSS Matematik konuları

Corvus bağımsız bir uygulamadır; ÖSYM ve Millî Eğitim Bakanlığı ile bir bağı yoktur. Sınav adları yalnız hangi sınava hazırlanıldığını belirtmek için kullanılır.