Corvus simgesi
Corvus · KPSS Matematik

Rasyonel ve Ondalık Sayılar

Rasyonel sayılar, iki tam sayının oranı şeklinde yazılabilen sayılardır ve kesirlerle temsil edilir. Ondalık sayılar ise bir sayının virgül kullanılarak yazılmış halidir. Bu konuda kesirlerle dört işlem, sıralama, ondalık sayılarla işlemler ve devirli ondalık sayıların kesre dönüştürülmesi işlenir.

1. Rasyonel Sayılar (Kesirler)

a ve b tam sayı, b ≠ 0 olmak üzere, a/b şeklinde yazılabilen sayılara rasyonel sayı denir. a'ya pay, b'ye payda adı verilir. Paydası 10'un kuvveti (10, 100, 1000...) şeklinde olan rasyonel sayılar, ondalık gösterimle de ifade edilebilir.

Kesir Türleri

2. Kesirlerle Dört İşlem

Toplama ve Çıkarma

Çarpma

Bölme

3. Kesirleri Sıralama

Sıralama Yöntemleri

Örnek

Soru: 3/5, 7/10 ve 2/3 kesirlerini küçükten büyüğe sıralayınız. Çözüm: Paydaları eşitleyelim. EKOK(5,10,3)=30. 3/5 = 18/30, 7/10 = 21/30, 2/3 = 20/30. Payları karşılaştırırsak: 18 < 20 < 21. O halde sıralama: 3/5 < 2/3 < 7/10.

4. Ondalık Sayılar ve İşlemler

Paydası 10'un kuvveti olacak şekilde genişletilebilen kesirlerin, virgül kullanılarak yazılmış haline ondalık sayı denir. Virgülden önceki kısım tam kısım, sonraki kısım ise kesir kısmıdır.

Ondalık Sayılarla Toplama ve Çıkarma

Ondalık Sayılarla Çarpma

Ondalık Sayılarla Bölme

5. Devirli Ondalık Sayılar ve Kesre Çevirme

Ondalık kısmında bir veya bir grup rakamın sürekli tekrar ettiği sayılara devirli ondalık sayı denir. Tekrar eden kısım üzerine çizgi konularak gösterilir. Örnek: 0,333... = 0,3̄ ; 2,1454545... = 2,1̄45̄.

Formül

Devirli Ondalık Sayıyı Kesre Çevirme Kuralı: Sayıyı x olarak yaz. Devreden basamak sayısı kadar 9, devretmeyen basamak sayısı kadar 0'dan oluşan sayıya böl. Gerekiyorsa sadeleştir.

Örnek

Soru: 1,2̄3̄ devirli ondalık sayısını rasyonel sayıya çeviriniz. Çözüm: Sayımız x = 1,232323... olsun. Devreden iki basamak (23) olduğu için her iki tarafı 100 ile çarpalım: 100x = 123,232323... Şimdi, 100x - x = 123,232323... - 1,232323... işlemini yapalım. 99x = 122. Buradan x = 122/99 bulunur.

Not

Sık yapılan bir hata, devirli ondalık sayıyı kesre çevirirken devretmeyen kısmı dikkate almamaktır. Örneğin, 0,12̄3̄ sayısında '1' devretmez, '23' devreder. Bu durumda payda, devreden kadar 9 ve devretmeyen kadar 0 ile oluşturulur: (123 - 12) / 990 = 111/990 = 37/330.

Not

KPSS'de kesir sıralama sorularında, pay ve payda arasındaki fark aynıysa (örneğin 7/9, 8/10, 9/11) özel bir kural uygulanabilir. Ancak en güvenilir yöntem, paydaları veya payları eşitlemek ya da ondalık gösterime çevirmektir.

Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; resmî bir ders kitabı ya da kaynak değildir. Bir hata görürsen bize yaz.

Corvus

Bu konudan test çöz

Corvus’ta Rasyonel ve Ondalık Sayılar konusunun testlerini çöz, yanlışlarını tekrar et ve ilerlemeni takip et.

KPSS Matematik konuları

Corvus bağımsız bir uygulamadır; ÖSYM ve Millî Eğitim Bakanlığı ile bir bağı yoktur. Sınav adları yalnız hangi sınava hazırlanıldığını belirtmek için kullanılır.