Corvus simgesi
Corvus · KPSS Tarih

Millî Mücadele Hazırlık Dönemi

Millî Mücadele Hazırlık Dönemi, Mondros Ateşkesi'nin imzalanmasıyla başlayan ve TBMM'nin açılışına kadar devam eden süreçtir. Bu dönemde işgaller başlamış, yararlı ve zararlı cemiyetler kurulmuş, Mustafa Kemal önderliğinde kongreler toplanmış ve Misak-ı Millî ilan edilmiştir. Tüm bu hazırlıklar, düzenli orduya ve ulusal egemenliğe geçişin temelini oluşturmuştur.

1. Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918) ve İşgaller

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan yenik ayrılması üzerine, Bahriye Nazırı Rauf Bey başkanlığındaki heyet ile İtilaf Devletleri adına İngiliz Amiral Calthorpe arasında Limni Adası'nın Mondros Limanı'nda imzalanan bu ateşkes, fiilen Osmanlı'nın teslimiyet belgesidir. Antlaşmanın en tehlikeli maddesi, İtilaf Devletleri'ne güvenliklerini tehdit edecek bir durumda herhangi bir stratejik noktayı işgal hakkı tanıyan 7. maddeydi. İtilaf Devletleri bu maddeye dayanarak ülkeyi işgale başladılar.

Önemli İşgaller:

2. Yararlı (Millî) ve Zararlı (Azınlık) Cemiyetler

İşgaller karşısında Türk halkı, yerel direniş örgütleri kurarken, azınlıklar da kendi devletlerini kurma amacıyla cemiyetler oluşturdular. Bu cemiyetler, amaçlarına göre ikiye ayrılır.

Yararlı Cemiyetler (Millî Varlığa Yararlı):

Zararlı Cemiyetler (Azınlık ve İşbirlikçi):

Not

Yararlı cemiyetlerin ortak özellikleri: Bölgesel kuruldular, milliyetçilik duygusuyla hareket ettiler, basın-yayın faaliyetleri yürüttüler ve ilk kez Erzurum Kongresi'nde birleşme kararı aldılar. Zararlı cemiyetler ise ya azınlıkların ayrılıkçı faaliyetleri ya da işbirlikçi tutumları nedeniyle Millî Mücadele'ye zarar vermiştir.

3. Mustafa Kemal'in Samsun'a Çıkışı (19 Mayıs 1919) ve Sonrası

Mustafa Kemal, İstanbul Hükümeti tarafından Samsun ve çevresindeki Türk direnişini önlemek ve Mondros hükümlerini uygulamakla görevlendirilerek 9. Ordu Müfettişi olarak Samsun'a gönderildi. Ancak O, bu görevi bir kurtuluş hareketini başlatmak için bir fırsat olarak gördü. Samsun'dan başlayarak Havza ve Amasya'ya geçti, halkı işgallere karşı örgütlemek için mitingler düzenletti ve genelgeler yayımladı.

4. Millî Mücadele'yi Örgütleyen Genelgeler ve Kongreler

Havza Genelgesi (28 Mayıs 1919):

Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919):

Not

Amasya Genelgesi'nin Önemi: Kurtuluş Savaşı'nın gerekçesi, amacı ve yöntemi ilk kez belirlenmiştir. 'Milletin azim ve kararı' ifadesiyle ulusal egemenlik fikrine ilk kez vurgu yapılmıştır. İstanbul Hükümeti'ne karşı bir ihtilal bildirisi niteliğindedir. Mustafa Kemal bu genelge sonrası İstanbul Hükümeti tarafından resmen görevden alınmıştır.

Erzurum Kongresi (23 Temmuz – 7 Ağustos 1919):

Sivas Kongresi (4 – 11 Eylül 1919):

Sivas Kongresi'nden sonra Mustafa Kemal, İstanbul Hükümeti ile Amasya Görüşmeleri'ni (20-22 Ekim 1919) yaptı. Bahriye Nazırı Salih Paşa ile görüşen Mustafa Kemal, İstanbul Hükümeti'ni bazı konularda ikna etti. Bu görüşmeler sonucunda İstanbul Hükümeti, Sivas Kongresi kararlarını kısmen tanımak zorunda kaldı ve Meclis-i Mebusan'ın toplanması kabul edildi.

5. Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Millî (28 Ocak 1920)

Amasya Görüşmeleri kararıyla toplanan meclis için yapılan seçimleri, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti yanlıları kazandı. Mustafa Kemal, Erzurum bölgesinden milletvekili seçildi ve Ankara'da kalmayı tercih etti. Ancak meclise katılan mebuslara 'Misak-ı Millî'yi (Millî Yemin) ilan etmeleri talimatını verdi.

Misak-ı Millî Kararları (Önemli Maddeleri):

Misak-ı Millî'nin ilanı, İtilaf Devletleri'ni rahatsız etti. İstanbul'u resmen işgal ederek (16 Mart 1920) Meclis-i Mebusan'ı basıp dağıttılar, bazı mebusları tutuklayıp Malta'ya sürdüler. Bu işgal, Ankara'da yeni bir meclisin açılması için kesin dönüm noktası oldu.

Not

Misak-ı Millî'nin Önemi: Türk Kurtuluş Savaşı'nın siyasi programı ve hedefleridir. Tam bağımsızlık ve ulusal egemenlik ilkeleri vurgulanmıştır. Erzurum ve Sivas Kongresi kararlarının meclis onayından geçmiş halidir. Türk yurdunun sınırları ilk kez resmen belirlenmiştir. İstanbul'un işgaline ve TBMM'nin açılmasına giden süreci hızlandırmıştır.

Örnek

Soru: Amasya Genelgesi'nde yer alan 'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.' ifadesi, aşağıdaki ilkelerden hangisinin benimsendiğinin bir göstergesidir? Çözüm: Bu ifade, kurtuluşun padişah, halife veya yabancı bir devletin himayesinde değil, doğrudan Türk milletinin kendi iradesiyle gerçekleşeceğini vurgular. Dolayısıyla bu, 'Ulusal Egemenlik' ilkesinin benimsendiğinin açık bir göstergesidir.

Örnek

Soru: Aşağıdakilerden hangisi, hem Erzurum hem de Sivas Kongresi'nde alınan ortak kararlardan biri değildir? A) Manda ve himaye fikri reddedilmiştir. B) Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür. C) Temsil Heyeti'nin yetkileri genişletilmiştir. D) Kuva-yı Millîye'yi etkin kılmak esastır. E) Geçici bir hükümet kurulması kararlaştırılmıştır. Çözüm: Erzurum Kongresi bölgesel, Sivas Kongresi ulusal niteliktedir. 'Temsil Heyeti'nin yetkileri genişletilmiştir' kararı, Sivas Kongresi'nde alınmıştır. Erzurum Kongresi'nde Temsil Heyeti ilk kez oluşturulmuş, ancak yetkileri Sivas'ta genişletilmiştir. Doğru cevap C'dir.

Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; resmî bir ders kitabı ya da kaynak değildir. Bir hata görürsen bize yaz.

Corvus

Bu konudan test çöz

Corvus’ta Millî Mücadele Hazırlık Dönemi konusunun testlerini çöz, yanlışlarını tekrar et ve ilerlemeni takip et.

KPSS Tarih konuları

Corvus bağımsız bir uygulamadır; ÖSYM ve Millî Eğitim Bakanlığı ile bir bağı yoktur. Sınav adları yalnız hangi sınava hazırlanıldığını belirtmek için kullanılır.