Corvus simgesi
Corvus · KPSS Tarih

XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti

XX. yüzyıl başları Osmanlı Devleti için büyük değişim ve savaşlar dönemidir. II. Meşrutiyet'in ilanıyla başlayan süreç, siyasi partilerin ve fikir akımlarının canlandığı bir ortam yaratmış, ancak Trablusgarp ve Balkan Savaşları ile devletin toprak kayıpları hızlanmıştır. I. Dünya Savaşı ise bu sürecin sonunu getirerek Osmanlı'nın tasfiyesine yol açan gelişmeleri başlatmıştır.

1. II. Meşrutiyet Dönemi ve Siyasi Gelişmeler

1908 yılında İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin öncülüğünde II. Abdülhamid, Kanun-ı Esasi'yi yeniden yürürlüğe koyarak II. Meşrutiyet'i ilan etti. Bu, meclisin yeniden açılması ve anayasal monarşiye dönüş anlamına geliyordu. Ancak bu dönem, siyasi istikrarsızlık, iç ayaklanmalar ve dış müdahalelerle geçmiştir.

Bu Dönemde Etkili Olan Başlıca Fikir Akımları ve Siyasi Partiler:

Not

KPSS'de sıkça sorulan bir nokta, bu fikir akımlarının hangi olayla geçerliliğini yitirdiğidir. Osmanlıcılık fikri, Balkan Savaşları'nda Balkan milletlerinin Osmanlı'dan ayrılmasıyla; İslamcılık fikri ise I. Dünya Savaşı'nda Arapların Osmanlı'ya karşı İngilizlerle işbirliği yapmasıyla etkisini kaybetmiştir. Türkçülük akımı ise Millî Mücadele ve Cumhuriyet'in kuruluş felsefesini şekillendirmiştir.

2. Trablusgarp Savaşı (1911-1912)

İtalya'nın sömürgecilik politikası ve Osmanlı'nın bu bölgedeki güçsüzlüğü nedeniyle çıkmıştır. Osmanlı Devleti, Trablusgarp'a (Bugünkü Libya) denizden ve Mısır üzerinden karadan asker gönderememiş, yerel halkı örgütleyerek direnişi sürdürmeye çalışmıştır.

Trablusgarp Savaşı'nın Önemli Sonuçları:

3. Balkan Savaşları (1912-1913)

I. Balkan Savaşı'nda Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ (Balkan İttifakı), Osmanlı'ya saldırdı. Osmanlı ordusu siyasi çekişmeler nedeniyle hazırlıksız yakalandı ve ağır bir yenilgi aldı. Londra Antlaşması (1913) ile Midye-Enez hattının batısındaki toprakların büyük kısmı kaybedildi, ancak Edirne Osmanlı'da kaldı.

II. Balkan Savaşı, Balkan devletlerinin I. Savaş'ta elde ettikleri toprakları paylaşamaması üzerine çıktı. Bulgaristan'a karşı Sırbistan, Yunanistan, Romanya ve Osmanlı Devleti savaştı. Osmanlı, bu savaşta Edirne ve Kırklareli'ni geri aldı.

Balkan Savaşları'nın Genel Sonuçları:

4. I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti

İttihat ve Terakki yönetimi, kaybedilen toprakları geri almak ve devleti siyasi yalnızlıktan kurtarmak amacıyla Almanya ile ittifak yaptı. Goben ve Breslau adlı Alman gemilerinin Osmanlı'ya sığınması ve Karadeniz'de Rus limanlarını bombalaması üzerine Osmanlı Devleti savaşa girdi.

Osmanlı'nın Savaştığı Cepheler ve Genel Özellikleri:

Savaş Sırasında İmzalanan Gizli Antlaşmalar (Osmanlı Topraklarını Paylaşma Planları):

Örnek

Soru: II. Meşrutiyet'in ilanından sonra kurulan ve İttihat ve Terakki'ye karşı liberal bir muhalefet oluşturan siyasi parti aşağıdakilerden hangisidir? A) Osmanlı Ahrar Fırkası B) Teşkilat-ı Mahsusa C) Hürriyet ve İtilaf Fırkası D) Fedakâran-ı Millet Cemiyeti E) Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Çözüm: Soru, II. Meşrutiyet dönemi siyasi partilerini bilmeyi gerektiriyor. İttihat ve Terakki'ye karşı kurulan en önemli muhalefet partisi, 1911'de kurulan Hürriyet ve İtilaf Fırkası'dır. Doğru cevap C'dir. Diğer şıklardan Osmanlı Ahrar Fırkası da muhalefet partisidir ancak Hürriyet ve İtilaf kadar etkili ve uzun ömürlü olmamıştır. Teşkilat-ı Mahsusa bir istihbarat örgütü, Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri ise Millî Mücadele döneminde kurulan direniş örgütleridir.

Örnek

Soru: Aşağıdakilerden hangisi, I. Dünya Savaşı sırasında İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti'ni paylaşmak amacıyla yaptıkları gizli antlaşmalardan biri değildir? A) Sykes-Picot Antlaşması B) Uşi Antlaşması C) Londra Antlaşması D) Saint-Jean de Maurienne Antlaşması E) Boğazlar Antlaşması Çözüm: Soruda 'gizli antlaşma' ve 'I. Dünya Savaşı sırasında' kriterleri verilmiş. Sykes-Picot (1916), Saint-Jean de Maurienne (1917) ve Boğazlar Antlaşması (1915) gizli paylaşım antlaşmalarıdır. Londra Antlaşması (1915) İtilaf Devletleri'nin İtalya'yı kendi saflarına çekmek için yaptığı ve Osmanlı topraklarını da içeren bir antlaşmadır, bu nedenle gizli paylaşım kapsamında değerlendirilebilir. Ancak Uşi Antlaşması (1912), I. Dünya Savaşı'ndan önce, Trablusgarp Savaşı sonunda İtalya ile imzalanan açık bir barış antlaşmasıdır. Dolayısıyla cevap B'dir.

Not

KPSS'de I. Dünya Savaşı cepheleri sorulurken genellikle cephenin kiminle yapıldığı, önemli olayları ve sonuçları vurgulanır. Çanakkale Cephesi'nin zaferle sonuçlandığı ve Mustafa Kemal'in ün kazandığı; Sina-Filistin, Irak, Hicaz cephelerinde ise Arap isyanının etkisi ve yenilgi mutlaka akılda tutulmalıdır. Ayrıca, gizli antlaşmaların Wilson İlkeleri ile açığa çıktığı ve Millî Mücadele'nin meşruiyet kaynaklarından biri olduğu unutulmamalıdır.

Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; resmî bir ders kitabı ya da kaynak değildir. Bir hata görürsen bize yaz.

Corvus

Bu konudan test çöz

Corvus’ta XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti konusunun testlerini çöz, yanlışlarını tekrar et ve ilerlemeni takip et.

KPSS Tarih konuları

Corvus bağımsız bir uygulamadır; ÖSYM ve Millî Eğitim Bakanlığı ile bir bağı yoktur. Sınav adları yalnız hangi sınava hazırlanıldığını belirtmek için kullanılır.