Corvus simgesi
Corvus · TYT Fizik

Hareket ve Kuvvet

Hareket ve Kuvvet, Fizik'in temel konularından biridir. Bu konuda hareketi tanımlayan konum, hız ve ivme gibi kavramları, hareketin grafiklerle gösterimini, Newton'un hareket yasalarını ve sürtünme kuvvetini öğreneceksin. Bu bilgiler, hem günlük hayattaki hareketleri anlamanıza hem de TYT'deki problemleri çözmenize yardımcı olacaktır.

1. Hareket Kavramları ve Temel Büyüklükler

Bir cismin hareketli olup olmadığı, seçtiğimiz referans noktasına (başlangıç noktası) göre değişir. Hareketi tanımlamak için kullandığımız temel kavramlar şunlardır:

Hareketle İlgili Temel Büyüklükler

Not

Sınavlarda sıkça karıştırılan bir nokta: Yer değiştirme ile alınan yol aynı şey değildir. Örneğin, A noktasından B'ye gidip tekrar A'ya dönen bir cisim için yer değiştirme sıfır, alınan yol ise A ile B arasındaki mesafenin iki katıdır.

2. Doğrusal Hareket Grafikleri

Hareketi anlamanın en iyi yollarından biri grafiklerini yorumlamaktır. İki temel grafik türü vardır:

Konum-Zaman (x-t) Grafiği

Hız-Zaman (v-t) Grafiği

Örnek

Soru: Bir araba, 20 saniye boyunca sabit 15 m/s hızla hareket ediyor. Bu süredeki yer değiştirmesi kaç metredir?

Çözüm: Hız sabit olduğu için düzgün doğrusal hareket yapar. Yer değiştirme formülü: Δx = v · Δt. Δx = 15 m/s · 20 s = 300 m.

3. Bağıl Hareket

Bir cismin hızı, gözlemcinin hareket durumuna göre değişir. Buna bağıl hız denir. Bağıl hızı bulmak için vektörel çıkarma işlemi yapılır: Cismin Yere Göre Hızı = Cismin Gözlemciye Göre Hızı + Gözlemcinin Yere Göre Hızı. Pratik olarak, 'Cismin gözlemciye göre hızı' sorulduğunda, cismin hız vektöründen gözlemcinin hız vektörünü çıkarırsın.

Örnek

Soru: Doğu yönünde 10 m/s hızla giden bir trenin içinde, trenin hareket yönünde 2 m/s hızla yürüyen bir yolcu, yerde duran bir gözlemciye göre hangi yönde ve kaç m/s hızla hareket eder?

Çözüm: Yolcunun yere göre hızı = Yolcunun trene göre hızı + Trenin yere göre hızı. V_yolcu/yere = 2 m/s (Doğu) + 10 m/s (Doğu) = 12 m/s Doğu yönünde.

4. Newton'un Hareket Yasaları

Newton'un Üç Yasası

Formül

F_net = m · a

Bu formülde F_net, cisme etki eden tüm kuvvetlerin vektörel toplamıdır. Kuvvet birimi Newton (N), kütle birimi kilogram (kg), ivme birimi ise m/s²'dir. 1 N, 1 kg'lık bir kütleye 1 m/s²'lik ivme kazandıran kuvvettir.

5. Sürtünme Kuvveti

Hareket eden ya da hareket etmeye zorlanan bir cisme, temas ettiği yüzey tarafından hareketine zıt yönde uygulanan kuvvettir. İki türü vardır:

Sürtünme Kuvveti Türleri

Not

Sınavlarda dikkat et: Sürtünme kuvveti daima hareket yönüne (ya da hareket etme eğiliminin yönüne) zıt yöndedir. Sürtünme kuvvetinin büyüklüğü, cismin temas yüzeyinin alanına bağlı değildir; sadece yüzeyin cinsine (sürtünme katsayısı) ve dik kuvvete (N) bağlıdır.

Örnek

Soru: Sürtünmesiz yatay düzlemde duran 5 kg kütleli bir cisme yatay olarak 20 N'luk bir kuvvet uygulanıyor. Cismin ivmesi kaç m/s² olur?

Çözüm: Net kuvvet sadece uygulanan 20 N'dur (sürtünme yok). F_net = m · a formülünü kullanalım. 20 N = 5 kg · a => a = 20 / 5 = 4 m/s².

Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; resmî bir ders kitabı ya da kaynak değildir. Bir hata görürsen bize yaz.

Corvus

Bu konudan test çöz

Corvus’ta Hareket ve Kuvvet konusunun testlerini çöz, yanlışlarını tekrar et ve ilerlemeni takip et.

TYT Fizik konuları

Corvus bağımsız bir uygulamadır; ÖSYM ve Millî Eğitim Bakanlığı ile bir bağı yoktur. Sınav adları yalnız hangi sınava hazırlanıldığını belirtmek için kullanılır.