Corvus simgesi
Corvus · LGS T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük

Doğu, Güney ve Batı Cepheleri

Kurtuluş Savaşı'nda Doğu Cephesi'nde Ermeni işgaline karşı Kazım Karabekir komutasında kazanılan zaferle Gümrü Antlaşması imzalanmıştır. Güney Cephesi'nde Fransız ve Ermenilere karşı Kuvayımilliye birlikleri başarılı olmuş, Ankara Antlaşması ile Fransızlar çekilmiştir. Batı Cephesi'nde düzenli ordu kurulmuş, I. ve II. İnönü Savaşları kazanılmış, ancak Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nde stratejik geri çekilme yaşanmıştır.

1. Doğu Cephesi (Ermeni Cephesi)

Doğu Cephesi, Mondros Ateşkesi sonrasında Ermenilerin Doğu Anadolu'da başlattığı işgal hareketlerine karşı açılmıştır. Ermeniler, Wilson İlkeleri ve Sevr Antlaşması'na dayanarak bölgede bir Ermeni devleti kurma amacındaydı. TBMM, bu tehdidi önlemek için 15. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir Paşa'yı Doğu Cephesi Komutanlığı'na atadı.

Doğu Cephesi'ndeki önemli gelişmeler şunlardır:

Gümrü Antlaşması'nın (3 Aralık 1920) Önemli Sonuçları:

2. Güney Cephesi (Fransız Cephesi)

Güney Cephesi, Mondros'tan sonra Fransızların ve onların desteklediği Ermeni çetelerinin Adana, Maraş, Antep ve Urfa'yı işgal etmesiyle açıldı. Bu cephenin en belirgin özelliği, düzenli ordunun değil, bölge halkının oluşturduğu Kuvayımilliye birliklerinin mücadeleyi yürütmesidir.

Güney Cephesi'ndeki Direnişler ve Sonuçları:

Ankara Antlaşması'nın (20 Ekim 1921) Önemli Sonuçları:

3. Batı Cephesi: Düzenli Ordunun Kuruluşu ve İlk Muharebeler

Batı Cephesi, Yunan ordusunun İzmir'i işgal etmesi ve Anadolu içlerine ilerlemesi üzerine açıldı. İlk direniş Kuvayımilliye birlikleriyle oldu. Ancak Kuvayımilliye'nin disiplinsiz hareketleri ve düşmanı durduramaması üzerine TBMM, düzenli bir ordu kurma kararı aldı.

Düzenli Ordunun Kurulma Nedenleri:

Düzenli ordu, 8 Kasım 1920'de Batı Cephesi Komutanlığı'na atanan İsmet Paşa (İnönü) tarafından kuruldu. Kuvayımilliye birliklerinin bir kısmı orduya katıldı; Çerkez Ethem ise askeri olarak yenilgiye uğratıldı, tutuklandı ve daha sonra sürgüne gönderildi.

4. I. İnönü Muharebesi (6-10 Ocak 1921)

Yunan ordusu, Eskişehir'i hedef alarak taarruza geçti ancak İnönü mevzilerinde Türk ordusu tarafından durduruldu. İsmet Paşa komutasındaki Türk ordusu, henüz yeni kurulmuş olmasına rağmen başarılı bir savunma gerçekleştirdi.

I. İnönü Zaferi'nin Sonuçları:

5. II. İnönü Muharebesi (23 Mart-1 Nisan 1921)

Londra Konferansı'ndan istediğini alamayan Yunanistan, tekrar taarruza geçti. Amacı Eskişehir ve Afyon'u alarak Ankara yolunu açmaktı. İsmet Paşa komutasındaki Türk ordusu yine İnönü mevzilerinde şiddetli çarpışmalar sonucu Yunan ordusunu geri püskürttü.

II. İnönü Zaferi'nin Sonuçları:

6. Kütahya-Eskişehir Muharebeleri (Temmuz 1921) ve Sonrası

İnönü yenilgilerinin intikamını almak ve TBMM'yi dağıtmak isteyen Yunan ordusu, büyük bir taarruz başlattı. Sayı ve silah üstünlüğü fazla olan Yunan kuvvetleri karşısında Türk ordusu, daha fazla kayıp vermemek ve yeniden toplanmak için Mustafa Kemal Paşa'nın emriyle Sakarya Nehri'nin doğusuna çekildi. Kütahya ve Eskişehir Yunan kuvvetlerinin geçici kontrolüne girdi.

Bu Geri Çekilmenin Sonuçları ve TBMM'nin Tepkisi:

Örnek

Soru: Doğu Cephesi'nin kapanmasının Batı Cephesi'ne nasıl bir etkisi olmuştur? Çözüm: Doğu Cephesi, Gümrü Antlaşması ile kapandı. Bu cephede savaşan düzenli birlikler, artık ihtiyaç kalmadığı için Batı Cephesi'ne kaydırıldı. Böylece Yunan ordusuna karşı savaşacak Türk kuvvetlerinin sayısı ve gücü arttı. Bu durum, Batı Cephesi'ndeki mücadelenin lehimize sonuçlanmasına önemli bir katkı sağladı.

Örnek

Soru: Düzenli ordunun kurulma nedenlerinden biri olan 'asker kaçakları sorunu' ne anlama gelmektedir? Çözüm: Kurtuluş Savaşı'nın ilk dönemlerinde, özellikle Kuvayımilliye düzensizliği sırasında, birçok asker birliğinden kaçmıştı. Bu kaçaklar hem ordunun mevcudunu azaltıyor hem de iç güvenlik sorunu oluşturuyordu. Düzenli ordu kurulurken disiplin sağlandı ve kaçakların toplanması için tedbirler alındı. Bu sayede daha güçlü ve organize bir ordu oluşturulabildi.

Not

Sınavlarda sıkça karıştırılan bir nokta: 'TBMM'nin uluslararası alanda imzaladığı ilk antlaşma' Gümrü Antlaşması'dır (Ermenistan ile). 'İtilaf Devletleri'nden birinin TBMM'yi resmen tanıdığı ilk antlaşma' ise Ankara Antlaşması'dır (Fransa ile). Bu iki bilgiyi birbiriyle karıştırmamaya dikkat et.

Not

Kütahya-Eskişehir Muharebeleri bir 'yenilgi' veya 'bozgun' değil, stratejik bir 'geri çekilme'dir. Mustafa Kemal Paşa, ordunun imha olmasını önlemek ve daha uygun bir savunma hattı (Sakarya) oluşturmak için bu kararı vermiştir. Sınavlarda bu çekilmenin ardından Başkomutanlık yetkisinin verildiği ve Tekâlif-i Milliye Emirleri'nin çıkarıldığı mutlaka hatırlanmalıdır.

Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; resmî bir ders kitabı ya da kaynak değildir. Bir hata görürsen bize yaz.

Corvus

Bu konudan test çöz

Corvus’ta Doğu, Güney ve Batı Cepheleri konusunun testlerini çöz, yanlışlarını tekrar et ve ilerlemeni takip et.

LGS T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük konuları

Corvus bağımsız bir uygulamadır; ÖSYM ve Millî Eğitim Bakanlığı ile bir bağı yoktur. Sınav adları yalnız hangi sınava hazırlanıldığını belirtmek için kullanılır.