Corvus simgesi
Corvus · TYT Temel Matematik

Olasılık

Olasılık, bir deneyin sonucunda belirli bir olayın gerçekleşme şansını sayısal olarak ifade eder. Temel kavramlar olan örnek uzay, olay ve eş olasılıklı olayları anlayarak, basit olayların olasılığını hesaplayabilirsin.

1. Temel Kavramlar

Olasılık, günlük hayatta 'şans' veya 'ihtimal' dediğimiz kavramın matematiksel ifadesidir. Bir zar atma, para atma veya bir torbadan top çekme gibi sonucu kesin olmayan işlemlere **deney**, bu deneyin tüm mümkün sonuçlarına **örnek uzay**, örnek uzayın her bir alt kümesine ise **olay** denir.

Önemli Terimler:

2. Eş Olasılıklı Olaylar ve Olasılık Hesabı

Bir deneyde tüm çıktıların gerçekleşme şansı aynı ise bu çıktılara **eş olasılıklı** denir. Örneğin, düzgün bir zarın her yüzünün gelme olasılığı eşittir. Bir A olayının olasılığı, 'istenilen durumların sayısı' nın 'tüm mümkün durumların sayısı' na oranıdır.

Formül

P(A) = s(A) / s(E) = (İstenilen / Olay Sayısı) / (Tüm / Mümkün / Durum Sayısı)

Burada s(A), A olayının eleman sayısını (yani kaç farklı şekilde gerçekleşebileceğini), s(E) ise örnek uzayın eleman sayısını (tüm mümkün sonuçları) ifade eder. Olasılık değeri her zaman 0 ile 1 arasındadır (0 ≤ P(A) ≤ 1). P(∅)=0, P(E)=1'dir.

Örnek

Soru: Düzgün bir madeni para iki kez atılıyor. En az bir tura gelme olasılığı kaçtır?

Çözüm:

1. Adım: Örnek uzayı yazalım. İki atışın sonuçları: (Yazı, Yazı), (Yazı, Tura), (Tura, Yazı), (Tura, Tura). Yani s(E) = 4.

2. Adım: İstenen olayı (A: en az bir tura) belirleyelim. Bu olayı sağlayan sonuçlar: (Yazı, Tura), (Tura, Yazı), (Tura, Tura). Yani s(A) = 3.

3. Adım: Olasılığı hesaplayalım. P(A) = s(A) / s(E) = 3/4.

Örnek

Soru: İçinde 3 kırmızı, 4 mavi top bulunan bir torbadan rastgele bir top çekiliyor. Çekilen topun mavi olma olasılığı kaçtır?

Çözüm:

1. Adım: Tüm mümkün durumlar, torbadaki toplam top sayısıdır: 3 + 4 = 7. s(E)=7.

2. Adım: İstenen durum (mavi top çekmek), mavi top sayısı kadardır: 4. s(A)=4.

3. Adım: Olasılık P(A) = 4/7.

3. Olasılık Hesaplamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

Doğru Örnek Uzay Belirleme:

Örnek

Soru: 1'den 10'a kadar (1 ve 10 dahil) numaralandırılmış 10 kart arasından rastgele bir kart çekiliyor. Bu kartın numarasının asal sayı olma olasılığı kaçtır?

Çözüm:

1. Adım: Tüm mümkün durumlar: Kart numaraları {1,2,3,4,5,6,7,8,9,10}. s(E)=10.

2. Adım: İstenen durum (Asal sayı olma): 2, 3, 5, 7. (1 asal değildir, 9 asal değildir). s(A)=4.

3. Adım: P(A) = 4/10 = 2/5.

Not

Sık Yapılan Hata & Sınav İpucu: 'En az', 'en çok', 'veya', 've' ifadelerine dikkat et! 'A veya B' olayının eleman sayısını bulurken, ortak elemanları (kesişimi) iki kez saymamak için genellikle s(A∪B) = s(A) + s(B) - s(A∩B) formülünü kullan. 'A ve B' ise kesişimi ifade eder. Ayrıca, olasılık bir orandır; sonucu sadeleştirmeyi unutma (4/10 yerine 2/5 gibi).

Örnek

Soru: Bir zar atıldığında üst yüze gelen sayının 3'ten büyük veya çift sayı olma olasılığı kaçtır?

Çözüm:

1. Adım: Örnek uzay E={1,2,3,4,5,6}, s(E)=6.

2. Adım: Olayları tanımlayalım.

A: 3'ten büyük sayı gelmesi = {4,5,6} → s(A)=3.

B: Çift sayı gelmesi = {2,4,6} → s(B)=3.

A ve B (A∩B): Hem 3'ten büyük hem çift sayı = {4,6} → s(A∩B)=2.

3. Adım: 'A veya B' olayının eleman sayısı: s(A∪B) = s(A)+s(B)-s(A∩B) = 3+3-2 = 4. (Küme birleşimi: {2,4,5,6}).

4. Adım: P(A∪B) = 4/6 = 2/3.

Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; resmî bir ders kitabı ya da kaynak değildir. Bir hata görürsen bize yaz.

Corvus

Bu konudan test çöz

Corvus’ta Olasılık konusunun testlerini çöz, yanlışlarını tekrar et ve ilerlemeni takip et.

TYT Temel Matematik konuları

Corvus bağımsız bir uygulamadır; ÖSYM ve Millî Eğitim Bakanlığı ile bir bağı yoktur. Sınav adları yalnız hangi sınava hazırlanıldığını belirtmek için kullanılır.