Corvus simgesi
Corvus · ALES Sayısal

Karışım Problemleri

Karışım problemleri, farklı konsantrasyondaki (şeker, tuz, alkol oranı gibi) sıvıların birleştirilmesi veya karışıma saf çözücü (su) eklenip çıkarılması sonucunda oluşan yeni oranı bulmayı gerektirir. Temel yaklaşım, karışımdaki saf madde miktarını (örneğin şeker miktarını) takip etmek ve toplam karışım miktarıyla ilişkilendirmektir. Bu problemler, denklem kurma ve orantı becerisi ister.

1. Temel Kavramlar ve Karışım Denklemi

Bir karışım probleminde genellikle iki şeyi takip edersin: Karışımın Toplam Hacmi (veya Kütlesi) ve Karışım İçindeki Saf Madde Miktarı (Arı Madde). Saf madde, sorunun odağına göre değişir: tuzlu sudaki tuz, şekerli sudaki şeker, alkollü sudaki alkol, asitli çözeltideki asit gibi. Karışım oranı, saf madde miktarının toplam karışım miktarına oranıdır.

Karışım işlemlerinde kullanılan temel formül şudur:

Formül

Son Karışım Oranı = (Toplam Saf Madde Miktarı) / (Toplam Karışım Miktarı)

2. İki Farklı Karışımın Birleştirilmesi

Farklı oranlara sahip iki karışım birleştirildiğinde, her bir karışımdan gelen saf madde miktarları toplanır. Toplam saf madde miktarı, toplam karışım miktarına bölünerek yeni oran bulunur.

Örnek

Soru: %20 şekerli 60 gram şekerli su ile %40 şekerli 40 gram şekerli su karıştırılıyor. Yeni karışımın şeker oranı yüzde kaç olur?

Çözüm:

1. Adım: İlk karışımdaki şeker miktarını bul: 60 gramın %20'si → 60 × (20/100) = 60 × 0.2 = 12 gram şeker.

2. Adım: İkinci karışımdaki şeker miktarını bul: 40 gramın %40'ı → 40 × (40/100) = 40 × 0.4 = 16 gram şeker.

3. Adım: Toplam şeker miktarını bul: 12 + 16 = 28 gram.

4. Adım: Toplam karışım miktarını bul: 60 + 40 = 100 gram.

5. Adım: Yeni oranı hesapla: (28 / 100) × 100 = %28.

3. Karışıma Saf Su Eklenmesi veya Buharlaştırılması

Karışıma saf su (çözücü) eklenirse, toplam karışım miktarı artar ancak saf madde miktarı (tuz, şeker vb.) değişmez. Bu nedenle oran düşer. Karışımdan su buharlaştırılırsa, toplam karışım miktarı azalır ama saf madde miktarı yine değişmez. Bu nedenle oran artar.

Örnek

Soru: %30 tuzlu olan 80 gramlık bir çözeltiye 40 gram saf su ekleniyor. Yeni karışımın tuz oranı yüzde kaç olur?

Çözüm:

1. Adım: Başlangıçtaki tuz miktarını bul: 80 gramın %30'u → 80 × 0.30 = 24 gram tuz.

2. Adım: Su eklendiğinde tuz miktarı değişmez, hala 24 gram.

3. Adım: Yeni toplam karışım miktarını bul: 80 + 40 = 120 gram.

4. Adım: Yeni oranı hesapla: (24 / 120) × 100 = %20.

4. Karışımdan Bir Miktar Dökülüp Yerine Saf Madde veya Başka Oranlı Karışım Eklenmesi

Bu tip sorularda işlem sırası önemlidir. Önce belirli bir miktar dökülür. Dökülen kısım, mevcut karışımla aynı orana sahiptir. Kalan karışımdaki saf madde miktarı hesaplanır. Daha sonra eklenen yeni maddenin (saf su, saf tuz veya farklı oranlı karışım) saf madde katkısı eklenerek toplam saf madde bulunur. Son olarak toplam karışım miktarı ile oran hesaplanır.

Örnek

Soru: %40 alkol içeren 100 litrelik bir karışımın 1/4'ü dökülüyor. Dökülen kısmın yerine aynı miktarda (%40 yerine) %70 alkol içeren karışım ekleniyor. Son durumda alkol oranı yüzde kaç olur?

Çözüm:

1. Adım: Dökülen miktarı bul: 100 litrenin 1/4'ü = 25 litre.

2. Adım: Kalan karışım miktarı: 100 - 25 = 75 litre.

3. Adım: Kalan karışımdaki alkol miktarını bul: 75 litrenin %40'ı → 75 × 0.40 = 30 litre alkol.

4. Adım: Eklenen yeni 25 litrelik karışımdaki alkol miktarı: 25 litrenin %70'i → 25 × 0.70 = 17.5 litre alkol.

5. Adım: Toplam alkol miktarı: 30 + 17.5 = 47.5 litre.

6. Adım: Toplam karışım miktarı tekrar 100 litre olur (75 litre kalan + 25 litre eklendi).

7. Adım: Son oran: (47.5 / 100) × 100 = %47.5.

Not

Sık yapılan bir hata, karışımdan bir miktar döküldüğünde saf madde miktarını yanlış güncellemektir. Unutma: Dökülen kısım, mevcut orana sahip olduğu için, kalan saf madde miktarı, kalan karışım miktarı ile doğru orantılı olarak azalır. Pratik bir yol: Kalan Saf Madde = Başlangıç Saf Maddesi × (Kalan Miktar / Başlangıç Miktarı).

Not

ALES'te karışım problemleri genellikle denklem kurularak çözülür. Bilinmeyen olarak karışım miktarını (örneğin x litre) alıp, saf madde denklemi oluşturmak etkili bir yöntemdir. Örneğin, 'Hangi miktarda %A'lık karışım ile %B'lik karışım karıştırılmalı ki sonuç %C olsun?' tipi sorularda, her bir karışımdan gelen saf madde miktarlarının toplamı, son karışımdaki saf madde miktarına eşitlenir.

Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; resmî bir ders kitabı ya da kaynak değildir. Bir hata görürsen bize yaz.

Corvus

Bu konudan test çöz

Corvus’ta Karışım Problemleri konusunun testlerini çöz, yanlışlarını tekrar et ve ilerlemeni takip et.

ALES Sayısal konuları

Corvus bağımsız bir uygulamadır; ÖSYM ve Millî Eğitim Bakanlığı ile bir bağı yoktur. Sınav adları yalnız hangi sınava hazırlanıldığını belirtmek için kullanılır.