Corvus simgesi
Corvus · ALES Sayısal

Rasyonel ve Ondalık Sayılar

Rasyonel sayılar, iki tam sayının oranı şeklinde yazılabilen sayılardır ve a/b (b≠0) formundadır. Ondalık sayılar ise rasyonel sayıların virgül kullanılarak gösterimidir. Bu konuda kesirlerle dört işlem, sadeleştirme, genişletme, sıralama ve ondalık sayıların rasyonel gösterimi üzerinde durulacaktır.

1. Rasyonel Sayıların Temel Özellikleri

a ve b tam sayı, b sıfırdan farklı olmak üzere a/b şeklinde yazılabilen sayılara rasyonel sayı denir. a'ya pay, b'ye payda adı verilir. Payda sıfır olamaz çünkü bir sayının sıfıra bölümü tanımsızdır.

Rasyonel sayılarla ilgili temel işlemler:

2. Rasyonel Sayılarda Dört İşlem

Rasyonel sayılarla işlem yaparken işlem önceliği (parantez, çarpma/bölme, toplama/çıkarma) kurallarına dikkat edilmelidir.

İşlem Kuralları:

Formül

a/b ÷ c/d = a/b × d/c = (a×d)/(b×c)

Örnek

Soru: (1/2 + 1/3) × (2/5) işleminin sonucu kaçtır? Çözüm: Önce parantez içi yapılır. Paydalar eşitlenir: 1/2 = 3/6, 1/3 = 2/6. Toplam: 3/6 + 2/6 = 5/6. Sonra çarpma: (5/6) × (2/5) = (5×2)/(6×5) = 10/30. Sadeleştir: 10/30 = 1/3.

3. Ondalık Sayılar ve Rasyonel Gösterim

Ondalık sayılar, rasyonel sayıların virgül kullanılarak yazılmış halidir. Virgülden sonraki basamak sayısı, paydayı belirler.

Ondalık sayıyı rasyonel sayıya çevirme:

Örnek

Soru: 0.75 sayısını rasyonel sayı olarak yazınız. Çözüm: Virgülden sonra 2 basamak var. Sayıyı 75/100 olarak yazarız. 75 ve 100, 25 ile sadeleşir: 75÷25=3, 100÷25=4. Sonuç: 3/4.

4. Rasyonel Sayıları Sıralama

İki veya daha fazla rasyonel sayıyı karşılaştırmak için paydalarını eşitleyebilir, ondalık gösterimlerine çevirebilir veya çapraz çarpım yöntemini kullanabilirsin.

Sıralama Yöntemleri:

Örnek

Soru: 3/5, 7/10 ve 2/3 kesirlerini küçükten büyüğe sıralayınız. Çözüm: Paydaları 30'da eşitleyelim. 3/5 = (3×6)/(5×6)=18/30, 7/10 = (7×3)/(10×3)=21/30, 2/3 = (2×10)/(3×10)=20/30. Payları karşılaştır: 18 < 20 < 21. O halde sıralama: 3/5 < 2/3 < 7/10.

Not

Sık yapılan hatalar ve sınav ipuçları:

Bölme işleminde kesri ters çevirmeyi unutmak en yaygın hatadır. 'Bölü' işareti gördüğünde hemen 'çarpı tersini' düşün.

Sıralama sorularında paydaları eşitlemek her zaman güvenilirdir, ancak zaman alır. Küçük sayılarda çapraz çarpım, büyük sayılarda ondalığa çevirme daha pratiktir.

Ondalık sayıları sıralarken basamak sayısını eşitlemek işini kolaylaştırır. Örneğin 0.5, 0.48 ve 0.512'yi karşılaştırmak için hepsini 0.500, 0.480, 0.512 şeklinde düşünebilirsin.

Negatif rasyonel sayılarda sıralama yaparken, pozitiflerdeki kuralların tam tersi geçerlidir. Mutlak değeri büyük olan negatif sayı daha küçüktür.

Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; resmî bir ders kitabı ya da kaynak değildir. Bir hata görürsen bize yaz.

Corvus

Bu konudan test çöz

Corvus’ta Rasyonel ve Ondalık Sayılar konusunun testlerini çöz, yanlışlarını tekrar et ve ilerlemeni takip et.

ALES Sayısal konuları

Corvus bağımsız bir uygulamadır; ÖSYM ve Millî Eğitim Bakanlığı ile bir bağı yoktur. Sınav adları yalnız hangi sınava hazırlanıldığını belirtmek için kullanılır.