Corvus simgesi
Corvus · ALES Sayısal

Sayma, Permütasyon, Kombinasyon ve Olasılık

Sayma yöntemleri (toplama ve çarpma ilkeleri), permütasyon (sıralı seçim) ve kombinasyon (sırasız seçim) temel sayma araçlarıdır. Olasılık, istenen durumların tüm durumlara oranıdır; ayrık olaylar için toplama, bağımsız olaylar için çarpma kuralı kullanılır.

1. Temel Sayma İlkeleri

Bir işlem kaç farklı şekilde yapılabilir sorusunu cevaplamak için iki temel ilke kullanırız: toplama ve çarpma ilkesi.

Toplama İlkesi:

Çarpma İlkesi:

2. Permütasyon (Sıralı Seçim)

Permütasyon, n farklı elemanın r'li sıralanışlarının (sıralı seçimlerinin) sayısıdır. Sıra önemlidir.

Formül

P(n, r) = n! / (n−r)!

n elemanın kendisi kadar (n!) sıralanışına n'nin faktöriyeli denir: n! = n×(n−1)×(n−2)×...×2×1. 0! = 1 kabul edilir.

Örnek

Soru: {A, B, C, D} kümesinin 2'li permütasyonları kaç tanedir? Çözüm: n=4, r=2. P(4,2) = 4! / (4-2)! = (4×3×2×1) / (2×1) = 24 / 2 = 12. Sıralı ikililer: (A,B), (A,C), (A,D), (B,A), (B,C), (B,D), (C,A), (C,B), (C,D), (D,A), (D,B), (D,C).

3. Kombinasyon (Sırasız Seçim)

Kombinasyon, n farklı elemandan r tanesinin seçim (gruplama) sayısıdır. Sıra önemsizdir.

Formül

C(n, r) = n! / [r! × (n−r)!]

Örnek

Soru: 5 kişilik bir gruptan 3 kişilik bir ekip kaç farklı şekilde seçilir? Çözüm: n=5, r=3. C(5,3) = 5! / (3! × 2!) = (5×4×3!) / (3! × 2×1) = (5×4) / (2×1) = 10. Sıra önemsiz olduğu için (Ali, Veli, Ayşe) ile (Veli, Ali, Ayşe) aynı ekibi temsil eder.

Not

Permütasyon ile kombinasyon arasındaki temel fark 'sıra' kavramıdır. Soruda 'sıralı', 'kaç farklı sıralama', 'yan yana' gibi ifadeler permütasyon; 'seçim', 'grup', 'küme', 'takım', 'komisyon' gibi ifadeler kombinasyon işaretidir.

4. Olasılık Temelleri

Bir deneyin tüm eş olası sonuçlarının kümesine örnek uzay (E), bu uzayın herhangi bir alt kümesine olay denir. Bir A olayının olasılığı, A'ya uygun sonuç sayısının tüm sonuç sayısına oranıdır.

Formül

P(A) = s(A) / s(E)

Olasılık Kuralları:

Örnek

Soru: Bir zar atıldığında üst yüze gelen sayının asal sayı olma olasılığı kaçtır? Çözüm: Örnek uzay E={1,2,3,4,5,6}, s(E)=6. Asal sayılar A={2,3,5}, s(A)=3. P(A) = s(A)/s(E) = 3/6 = 1/2.

Örnek

Soru: Bir torbada 3 kırmızı, 2 mavi top vardır. Art arda çekilen 2 topun da kırmızı olma olasılığı nedir? (Çekilen top geri konmuyor) Çözüm: İlk çekilişte kırmızı gelme olasılığı: 3/5. Top geri konmadığı için kalan 4 topun 2'si kırmızıdır. İkinci çekilişte kırmızı gelme olasılığı: 2/4=1/2. Bu olaylar bağımsız değildir, ardışık olasılıklar çarpılır: (3/5) × (1/2) = 3/10.

Not

Olasılık sorularında paydayı (tüm durumları) bulurken dikkatli ol. 'Çekilen top geri konmuyorsa' durum sayısı azalır, 'geri konuyorsa' sabit kalır. Kombinasyon kullanarak tüm durumları ve istenen durumları saymak genellikle güvenli bir yoldur.

Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; resmî bir ders kitabı ya da kaynak değildir. Bir hata görürsen bize yaz.

Corvus

Bu konudan test çöz

Corvus’ta Sayma, Permütasyon, Kombinasyon ve Olasılık konusunun testlerini çöz, yanlışlarını tekrar et ve ilerlemeni takip et.

ALES Sayısal konuları

Corvus bağımsız bir uygulamadır; ÖSYM ve Millî Eğitim Bakanlığı ile bir bağı yoktur. Sınav adları yalnız hangi sınava hazırlanıldığını belirtmek için kullanılır.